Povodom obilježavanja 12 godina postojanja i radfa Udruženja BATHINVS, s ponosom se osvrćemo na ativnosti i projekte koje smo realizirali u protekloj godini.
U 2025. godini objavili smo dvojezičnu monografiju “Historija antičkih Daorsa na istočnom Jadranu od 2. stoljeća prije nove ere do 2. stoljeća nove ere = The history of the ancient Daorsi in the Eastern Adriatic from the second century BCE to the second century CE”. Autor knjige je mladi historičar Djani Behram. Ovo djelo predstavlja dopunjenu verziju master teze “Daorsi: Statsutvikling i Vest-Balkan fra jernalder til romersk tid (Daorsi: State development in Western Balkans from Iron Age to Roman times)” koju je autor uspješno odbranio na prestižnom norveškom univerzitetu Universitetet i Bergen (University of Bergen). Time smo još jednom dokazali svoju opredijeljenost za rad sa mladim istraživačima.
- Druga aktivnost bila je organizacija svečane promocije osmog broja časopisa Acta Illyrica koja je održana 9. 4. 2025. godine u sali dekanata Univerziteta u Sarajevu – Filozofskog fakulteta. Kao i prethodnih godina, promocija je organizirana u saradnji sa Centrom za historijska istraživanja (Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet). Promotori osmog broja bili su doc. dr. Mirza Hebib (Univerzitet u Sarajevu – Pravni fakultet) te predsjednik Udruženja “BATHINVS” i glavni i odgovorni urednik časopisa dr. sc. Edin Veletovac ( JU Muzej Sarajeva). Moderatorica događaja bila je izvršna urednica časopisa Acta Illyrica prof. dr. Amra Šačić Beća (voditeljica Centra za historijska istraživanja Univerziteta u Sarajevu – Filozofskog fakulteta). Nakon predstavljanja osmog broja časopisa, tradicionalno su dodijeljene i nagrade studen tima za najbolje radove u okviru nagradnog konkursa “Prof. dr. Esad Pašalić”.
- Istog mjeseca u čitaonici biblioteke Univerziteta u Sarajevu – Filozofskog fakulteta, predstavljeno je naše novo izdanje, spomenuta monografija “Historija antičkih Daorsa na istočnom Jadranu od 2. stoljeća prije nove ere do 2. stoljeća nove ere/ The History of Ancient Daorsi in the Eastern Adriatic from the Second Century BCE to the Second Century CE” autora Djanija Behrama. Događaj je organizovan u saradnji sa Centrom za historijska istraživanja (Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet), a promotori publikacije bili su profesori sa Filozofskog fakulteta Amra Šačić Beća (Odsjek za historiju) i Adnan Kaljanac (Odsjek za arheologiju). Modera torica promocije bila je sekretar Udruženja “BATHINVS”, Dženana Kurtović, MA ( JU Muzej Sarajeva).
- U julu je održan sastanak između članova Udruženja “BATHINVS” i Balkan History Association (BHA) sa sjedištem u Rumuniji. Udruženje “BATHINVS” predstavljali su predsjednik dr. sc. Edin Veletovac, sekretar Udruženja Dženana Kurtović, MA i članica Nadzornog odbora prof. dr. Amra Šačić Beća, dok su u ime Balkan History Association prisustvovali predsjednik dr. sc. Mihai Dragnea (University of South–Eastern Norway), dr. Diorina Dragnea Oncă (Institutul Naţionalal Patrimoniului) i mr. Florin Chistescu. Jedan od ključnih rezultata sastanka jeste da se časopis Acta Illyrica zvanično pozicionirao kao partnerski časopis Balkan History Association, organizacije koja ujedno izdaje i referentni naučni časopis iz oblasti historiografije Hiperboreea
- Tradicionalni ciklus javnih predavanja, deveti po redu, održan je 20. 11. 2025. godine u saradnji sa JU Muzej Sarajeva i Centrom za historijska istraživanja (Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet). Predavanje je održala dr. sc. Nirvana Silnović (Austrian Archaeological Institute – Austrian Academy of Sciences) na temu Tragovima boga Mitre: od arhivskih svjedočanstava do suvremenih istraživanja. Izuzetno posjećeno predavanje je održano u Brusa bezistanu, jednog od depandansa JU Muzeja Sarajeva.
- Kao i prethodnih godina, Udruženje “BATHINVS” je u saradnji sa članovima porodice Pašalić raspisalo javni poziv za predaju radova za nagradni fond “Prof. dr. Esad Pašalić”. Ovo je bio već sedmi put od kako se dodjeljuje ova nagrada te sada već možemo svrstati u tradicionalnu manifestaciju koju organizuje Udruženje. Nagradni fond je bio 1000 KM, koji je raspoređen na sljedeći način:
- mjesto – 500 konvertibilnih maraka
- mjesto – 300 konvertibilnih maraka
- mjesto – 200 konvertibilnih maraka
Konkurs je objavljen 28. 8. 2025. godine, a pravo učešća imali su studenti II Komisiju koja je bila zadužena za valorizaciju pristiglih radova činili su stručnjaci iz regiona: dr. sc. Feđa Milivojević (predsjednik; Odsjek za povijest Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Rijeci), dr. sc. Vojislav Sarakinski (član; Odsjek za istoriju Filozofskog fakulteta Univerziteta “Sv. Ćirilo i Metodije” u Skoplju), dr. sc. Inga Vilogorac Brčić (član; Odsjek za povijest Filozofskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu). Ovdje želimo napomenuti da je zbog sukoba interesa prikaz knjige Cezarov Ilirik , umjesto dr. sc. Feđe Milivojevića koji je autor navedene publikacije, ocjenjivao prof. dr. Adnan Kaljanac (redovni profesor na Odsjeku za arheologiju Univerziteta u Sarajevu – Filozofskog fakulteta). Po isteku roka za prijavu kandidata, stručna komisija je pristupila ocjenjivanju pristiglih radova te nakon sabiranja bodova saopštila sljedeće rezultate:
1.mjesto Faris Filipović (student II ciklusa Odsjeka za historiju, Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet). Za nagradu “Prof. dr. Esad Pašalić”, Faris Filipović je konkurisao sa prikazom knjige Cezarov Ilirik, autora Feđe Milivojevića.
2.mjesto Muhidin Zukić (student II ciklusa Odsjeka za arheologiju, Univerzitet
u Sarajevu – Filozofski fakultet). Za nagradu “Prof. dr. Esad Pašalić”, Muhidin Zukić je konkurisao sa prikazom knjige U stranoj zemlji: Ćiro Truhelka u Bosni i Hercegovini / In a Foreign Country: Ćiro Truhelka in Bosnia and Herzegovina, autora Adnana Kaljanca.
- mjesto Haris Vojniković (student II ciklusa Odsjeka za historiju, Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet). Za nagradu “Prof. dr. Esad Pašalić”, Haris Vojniković je konkurisao sa prikazom knjige Contextualizing ‘Oriental’ Cults. New Lights on the Evidence Between Danube and the Adriatic, čije su urednice Inga Vilogorac Brčić, Gabrielle Kremer i Aleksandra Nikoloska.
- mjesto osvojila je Ajla Šahić (studentica II ciklusa Odsjeka za arheologiju, Univerzitet u Sarajevu – Filozofski fakultet ). Za nagradu “Prof. dr. Esad Pašalić”,Ajla Šahić je konkurisala sa prikazom knjige Crtice o ženama – istraživačima bosanskohercegovačke arheologije (1939–2008) , autora Igbala Coge. Osim novčanih nagrada, gore navedena četiri prikaza, kao dodatni stimulans autorima, objavljena su u ovom broju Godišnjaka Acta Illyrica , u sekciji Prikazi.
- Na kraju godine objavljen je časopis Acta Illyrica, deveti po redu. Od sedam objavljenih radova, njih šest je ocijenjeno kao izvorni naučni radovi, dok je jedan kategoriziran kao pregledni rad. Pored toga, u časopisu se nalazi i šest prikaza publikacija, od čega su četiri objavljene kao rezultat nagrade “Prof. dr. Esad Pašalić”. Ovog puta, autori naučnih radova dolaze sa Univerziteta u Sarajevu – Filozofski fakultet, Pravnog fakulteta Univerziteta u Prištini, Arheološkog instituta iz Beograda i JU Muzeja grada Zenice. Autori objavljenih prikaza, pored dobitnika nagrade “Prof.dr. Esad Pašalić” su i mlade istraživačice sa Hrvatskog katoličkog sveučilišta u Zagrebu i Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine. U sekciji izvornih i preglednih naučnih radova, prvi članak je pod nazivom Dječiji neupadljivi obol: Studija slučaja o ulozi djece u proizvodnji keramike , autora Adnana Kaljanca i Jesenka Hadžihasanovića, obrađuje jednu vrlo zanimljivu tematiku, čiju suštinu otkriva i sam naslov članka. Rad je nastao u okviru projekta Žene i djeca u njastarijim razdobljima prošlosti Bosne i Hercegovine. Fokus autora je na rad djece i njihov doprinos u proizvodnji keramike. Sljedeći rad je izvorni naučni rad autora Fuada-Meše Čičića pod nazivom Ugovor o kupoprodaji kao pravni osnov (iustus titulus) za sticanje vlasništva u starobabilonskom pravu prve polovine drugog milenija p. n. e.
- Naredna dva rada bave se temama koje pripadaju oblasti klasične filologije. Prvi rad pod nazivom Retoričko pitanje kao instrument političke borbe: Ciceronov prvi govor protiv Katiline, autorice Seade Brkan, istražuje na koje načine je čuveni Ciceron koristio retorička pitanja kao sredstva političke borbe, moralne osude i mobilizacije publike. Autorica kroz svoj rad, između ostalog, dokazuje da Ciceron kroz ovaj stilski instrument pokazuje duboko razumijevanje političke psihologije i dinamike moći. Političke aluzije i društveni kontekst u Vergilijevim Eklogama je članak autora Drage Župarića te analizira na koji način pastoralna poezija odražava društvene i političke promjene u Rimskoj Republici i ranom Augustovom periodu. Ove godine imamo čak tri članka iz oblasti rimske epigrafije. U sadržaju prvi od radova iz oblasti epigrafije jeste rad Radmile Zotović pod nazivom Jupiter u kultnim zajednicama na prostoru istočnog dela provincije Dalmacije. Autorica u tekstu analizira osam votivnih spomenika u kojima se Jupiter javlja u okviru kultnih zajednica na spomenutom području. Doprinos bosanskohercegovačkoj epigrafiji donosi novi rad zeničkog arheologa Igbala Coge pod nazivom Novi epigrafski doprinos fundusu Zenice – nadgrobni spomenik iz trećeg stoljeća. Cogo analizira do sada neobjavljeni epigrafski spomenik sepulkralnog karaktera, koji je pronađen na širem području današnje Zenice. Posljednji rad u u sekciji naučnih radova je članak Salmedina Mesihovića sa naslovom Reviziono čitanje natpisa koji je res publica Aqu(a)e posvetila Dioklecijanu. Riječ je o poznatom natpisu na kojem se spominje ime municipija čiji se urbani centar nalazio na prostoru današnje Ilidže kod Sarajeva. Natpis već dugi niz godina intrigira naučnike iz razloga što se još uvijek ne može pouzdano odrediti originalno ime ovog naselja.
U znaku svih ovih plodonosnih dvanaest godina, nastavljamo s istom predanošću, vjerujući da su pred nama novi projekti, nova istraživanja i nove prilike za afirmaciju naše antičke baštine.
